Μουσικα Οργανα - Λυρα

Η λέξη λύρα αφορά δυο διαφορετικά μουσικά όργανα. Το ένα είναι έγχορδο μουσικό όργανο και συνδέεται με την αρχαία Ελλάδα και το οποίο συνόδευε την απαγγελία στίχων. Μάλιστα πιστεύεται ότι την πρώτη λύρα την κατασκεύασε ο Ερμής με όστρακο χελώνας, με τα κέρατα ενός κριού και τα νεύρα των βοδιών του Απόλλωνα.

Οι αρχαίοι τιμούσαν πολύ τη λύρα, γιατί τη θεωρούσαν ευγενές όργανο. Είχε στην αρχή 7 ή 8 χορδές, η καθεμιά με το δικό της όνομα. Αποτελείτο από το αντιχείο, τους δυο βραχίονες και το ζυγό και παιζόταν με τα χέρια. Ο ήχος της έμοιαζε περίπου με αυτόν της κιθάρας. Αργότερα φτιάχτηκαν και λύρες με εννέα χορδές,
Σήμερα η λύρα είναι αχλαδόσχημο τοξωτό όργανο που χρησιμοποιείται σε διάφορες χώρες των Βαλκανίων και της Μικράς Ασίας.
Στην Ελλάδα, χρησιμοποιείται κυρίως στην Κρήτη, τα Δωδεκάνησα, αλλά και στη βόρεια Ελλάδα. Οι Πόντιοι χρησιμοποιούν διαφορετική λύρα και λέγεται κεμεντζές.
Οι νεότερες λύρες διαφέρουν από την αρχαία λύρα. Έχουν 3 χορδές και μοιάζουν με αχλάδι, με εξαίρεση τον κεμετζέ των Ποντίων που έχει μακρόστενο σχήμα..
Μοιάζει ακουστικά με το βιολί γιατί και αυτή παίζεται με δοξάρι, αλλά κρατείται με διαφορετικό τρόπο. Είναι κύριο όργανο και συνήθως συνοδεύεται με όργανα όπως το λαούτο, το νταούλι, το μαντολίνο κτλ.

Οι λύρες φτιάχνονται από μουριά ή κελεμπέκι (Maple) στο σώμα και Κατράνι (Cedrus Libani) στο καπάκι. Αν και στο σώμα είναι δυνατόν να χρησιμοποιήσει κανείς και άλλα ξύλα, το κατράνι στο καπάκι μοιάζει αναντικατάστατο. Το κακό είναι ότι έχει πια απαγορευτεί η κοπή και το εμπόριο αυτού του ξύλου, και έτσι είναι πολύ δύσκολο να βρει κάποιος και να προμηθευτεί μια ποσότητα. Το καλό όμως είναι πως στην Κρήτη και σε άλλα νησιά υπάρχει άφθονο σε στέγες παλαιών σπιτιών, όπου εισάγονταν κατά κόρον την περίοδο της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Έτσι όποια κομμάτια κατράνι κι αν βρούμε σήμερα, σε τέτοια παλιά σπίτια είμαστε σίγουροι πως είναι ηλικίας τουλάχιστον 120 ετών

Στο video που ακολουθεί μπορείτε να δείτε πως κατασκευάζεται μια κρητική λύρα.